( ( 3185 ) ) خواجه را چون غير گفتى در غرور * شرم دار اى احول از شاه غيور ن 1197 22 - ك 399 13 خواجه : آن خواجه كه گفت : گر چه خواجه بس سخاوت كرد وجود يا خواجه ، كه انسان كامل باشد . در غرور : در فريب خوردن . غيور : غيرت دارنده . مغربى گويد : غيرتش غير در جهان نگذاشت لاجرم عين جمله اشيا شد توجيه اينها اين است كه « غيرى » كه بينونت عزلى داشته باشد نيست . چه ، وجودات متقوّمند به وجود واجب مقوّم ، به معنى ليس بخارج - نه به معنى جزء ، كه تحديد است . و حديث است كه « داخِلٌ فِى الأشياءِ لا بِالمُمازَجَةِ وَخارِجٌ عَنها لا بِالمُزايَلَةِ » ( 1 ) . و ايضاً « لَيسَ فِى الأشياءِ بِوالِجٍ وَلا عَنها بِخارِجٍ » ( 2 ) . و ايضاً « مَعَ كُلِّ شَىءٍ لا بِمُقارَنَةٍ وَغَيرُ كُلِّ شَىءٍ لا بِمُزايَلَةٍ » ( 3 ) . و ايضاً « تُوحيدُه تَمييزُه عَن خَلقِه وَحُكمُ التَّمييزِ بَينُونَةُ صِفَةٍ لا بَينُونَةُ عُزلَةٍ » ( 4 ) . و بينونت صفتى آنست كه ذات صفات عليا دارد ، و صفات اضافات به مظاهر دارند . جمله يك ذات است اما متّصف و به عبارت ديگر ، وجودات خاصه ، فقر محضند به واجب الوجود الغنى المغنى . * ( يا أَيُّهَا اَلنَّاسُ أَنْتُمُ اَلْفُقَراءُ إِلَى الله وَالله هُوَ اَلْغَنِيُّ « 35 : 15 ( 5 ) . به حيثيتى كه فقير ، به معناى ذاتٌ له الفقر نيستند ، كه اگر ذاتى و ضميمهء فقر مىباشد ، غناى آنها در وجود و ظهور و تذوّت لازم آيد . پس عين فقرند . و فقر مصدرى عنوانى مراد نيست . بلكه در اين لغت حقّه و لسان اهل حقيقت ، وجود خاص حقيقى را كه طرد العدم است ، فقر گويند . و توحيدى كه خواص گويند ، نيست مگر همين فقر محض وجودى ، و تقوّم وجوب غيرى به وجوب ذاتى ، و عينيّت ، مراد عينيّت با وجه الله وجود اشيا است . و مراد از وجود ، نه اين عام بديهى است - كه اين ، عنوانى است . بلكه حقيقت بسيطهء نوريه

--> ( 1 ) قريب به اين مضمون علم اليقين ، ج 1 ، ص 87 . . ( 2 ) علم اليقين ، ج 1 ، ص 82 . . ( 3 ) نهج البلاغة ، خطبهء اوّل . . ( 4 ) منبع يافت نشد . . ( 5 ) قرآن كريم ، سورهء فاطر ، آيهء 15 . .